Jaką funkcję może pełnić paralela między przeszłością a teraźniejszością?

Współczesna literatura, a także filozofia czy historia, często podejmują tematy dotyczące przeszłości. Można w niej odnaleźć tzw. paralele między tym co już było, a tym co teraz dzieje się w rzeczywistości. Funkcja, jaką pełnią takie odwołania do przeszłości w dziełach literackich, nie jest jednoznaczna i zależy w dużej mierze od kontekstu, w jakim są umieszczone. Przedmiotowe podejście można sprawdzić analizując dwie różne lektury, które w różny sposób pokazują, jakie mogą być funkcje takiej paraleli. Pierwszą z nich może być "Anielskie ciało" Kundery. Książka ta z jednej strony opowiada o miłości dwojga bohaterów, Tomasza i Teresy, ale równocześnie jest to metaforyczna opowieść o kondycji człowieka, paradoksach jego egzystencji i jego zmienności. Autor w mistrzowski sposób wplata historie różnych postaci, układając w ten sposób złożoną mozaikę, w której każda drobna część ma swój nierozerwalny udział. W całej powieści znajdujemy wiele paraleli między różnymi wydarzeniami z przeszłości, a tym co teraz dzieje się z bohaterami. Osoby przywiązane do przeszłości (jak np. matka Tomasza, pawian ze śpiączkowego snu czy Sabina z jej uwielbianych obrazów), weszły w pewnym sensie w konflikt z rzeczywistością. Ich próby przywrócenia przeszłości na plan pierwszy, skazane są na porażkę. Z drugiej strony jednak, ci, którzy nie potrafią uwolnić się od swych demonów z przeszłości (jak Teresa czy Franz) równie nie są w stanie odnaleźć szczęścia. Wszystko to wynika z faktu, że przeszłość i teraźniejszość stanowią jedność, jedną całość, a próby odrębnego potraktowania któregokolwiek z tych wymiarów prowadzą do frustracji, zawirowań emocjonalnych, bądź nawet do tragicznych końców. Drugim przykładem może być "Nostalgia" Vickers. Książka ta opowiada w pewnym sensie o szansie, jaką daje przeszłość. Główną bohaterką jest Katherine, która po trzydziestu latach wraca do rodzinnego domu. Wraz z nią pojawiają się także duchy przeszłości, jakie kryje w sobie to miejsce. Autorka ukazuje, jak to, co minęło, może pomóc nam zrozumieć rzeczywistość, znaleźć w niej harmonię i poradzić sobie z problemami. W "Nostalgii" widzimy wiele paraleli między przeszłością a teraźniejszością, ale tutaj ich funkcja jest zupełnie inna niż w "Anielskim ciele". Przeszłość jest tu pewnego rodzaju przewodnikiem, który pomaga w odnalezieniu celu, znalezieniu sposobu na poradzenie sobie z trudnościami, a czasem nawet wskazuje cel naszego życia. Autorce udało się stworzyć atmosferę wzbudzającą nostalgiczne uczucia, ale jednocześnie nie zapominając o tym, że życie toczy się dalej i trzeba kroczyć naprzód. Podsumowując, paralele między przeszłością a teraźniejszością to narzędzie, które w pełni zależy od celów, jakie dany autor chce osiągnąć. W "Anielskim ciele" widzimy, jak to, co minęło, jest przeszkodą dla ludzkiej egzystencji, natomiast w "Nostalgii" okazuje się, że przeszłość może być dla człowieka źródłem mądrości oraz zrozumienia swojego życia. W obu przypadkach jednak, mimo różnic, widzimy, że przeszłość i teraźniejszość stanowią nieodłączną całość, którą trzeba połączyć, by móc odnaleźć swoje miejsce w świecie.