Aminokwasy - budowa i właściwości

Aminokwasy to podstawowe jednostki, z których zbudowane są białka, z kolei białka są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka i zwierząt. W tym tekście omówione zostaną budowa i właściwości aminokwasów. Aminokwasy są związkami organicznymi, składają się z grupy aminowej (-NH2), grupy karboksylowej (-COOH) oraz związku z podstawnikiem - jednostką R, która jest różna dla każdego aminokwasu. Wszystkie aminokwasy posiadają asymetryczne centrum, dlatego też występują w dwóch izomerach o różnej konfiguracji przestrzennej, czyli enancjomerach. Enancjomery te są lustrzanym odbiciem siebie nawzajem oraz są oznaczane jako izomery L lub D. W organizmie występuje 20 różnych aminokwasów, spośród których 9: walina, leucyna, izoleucyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan, lizyna oraz histydyna, są nazywane aminokwasami egzogennymi, ponieważ organizm człowieka nie potrafi ich syntetyzować samodzielnie, a powinien je uzyskać z pożywienia. Pozostałe 11 aminokwasów - alanina, arginina, asparagina, asparaginian, cysteina, glutamina, glutaminian, glicyna, prolin, seryna i tyrozyna, to aminokwasy endogenne, które organizm może wytwarzać samodzielnie. Istotną cechą aminokwasów jest to, że w połączeniu szeregowym tworzą one pełnowartościowe białka. W procesie tworzenia białek, aminokwasy łączą się ze sobą za pomocą wiązań peptydowych, czyli wiązań kowalencyjnych między grupą karboksylową jednego aminokwasu a grupą aminową drugiego aminokwasu. Powstające w ten sposób łańcuchy, zwane są polipeptydami. Właściwości aminokwasów są bardzo zróżnicowane. Zależą one od budowy aminokwasów, a dokładniej od róźnych właściwości grupy R, która jest charakterystyczna dla każdego aminokwasu. Dla przykładu, fenyloalanina jest aminokwasem hydrofobowym, to znaczy, że nie rozpuszcza się w wodzie, a tryptofan jest aminokwasem o właściwościach aromatycznych. Tym samym, każdy aminokwas ma swoje unikalne cechy, które wpływają na łańcuch polipeptydowy oraz na właściwości białek, które są tworzone z udziałem aminokwasów. Podsumowując, aminokwasy to związki chemiczne, z których zbudowane są białka i odgrywają kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka i zwierząt. Właściwości aminokwasów zależą od ich budowy, a każdy aminokwas ma unikalne cechy wpływające na tworzenie łańcucha polipeptydowego, a z kolei na właściwości białek.