Czy można było uniknąć stanu wojennego?

Stan wojenny w Polsce w latach 1981-1983 był okresem dużych trudności dla Polaków. Wielu ludzi uważa, że można było uniknąć tego dramatycznego okresu, gdy państwo wprowadziło ograniczenia wolności mieszkańców w imię walki z opozycją. W tym eseju postaramy się określić, czy można było uniknąć stanu wojennego. Na początek ważne jest rozróżnienie, co w praktyce oznaczałby "uniknięcie" stanu wojennego. Czy oznacza to, że wprowadzenie ograniczeń wolności i działania władz państwowych na rzecz ograniczenia opozycji po prostu nie miałyby miejsca? Czy raczej chodzi o to, jakie kroki mogły być podjęte przez rząd, aby skutecznie zarządzać sytuacją bez konieczności wprowadzania stanu wojennego? Jeśli chodzi o pierwsze pytanie, wydaje się, że powstrzymanie wprowadzenia stanu wojennego byłoby bardzo trudne, jeśli nie niemożliwe, patrząc na sytuację, która panowała na naszej ziemi w latach 80-tych. W porównaniu do dzisiejszych czasów, gdzie wolność słowa i działania uznaje się jako normę, Polska była krajem opanowanym przez władze, które z całą mocą próbowały ograniczyć wpływ opozycji i wolność słowa. W tych okolicznościach wprowadzenie stanu wojennego było jedyną opcją dla komunistycznej oligarchii, która rządziła Polską. Nie tylko byłaby to próba ochrony władzy przez zniesławieniem opozycji ale także próba przeciwdziałania walkom związanych ze związkami zawodowymi, gwałtom w stosunkach pracy i niepokojom społecznym. Jeśli jednak zadamy drugie pytanie, dotyczące kroków, które rząd mógł podjąć, by uniknąć stanu wojennego, to czyniąc dobry pomysł zdecydowałby się na ostateczne arbitralne działanie. Właśnie w latach 80-tych sytuacja była na tyle trudna dla rządu, że wprowadzenie stanu wojennego stało się nieuniknione. Jednak gdyby rząd poszedł w kierunku dialogu, otwartości i poszanowania opinii innych grup społecznych, to sytuacja mogła wyglądać inaczej. Niestety, komunistyczni przywódcy byli zbyt zapatrzeni w władzę i nie uznawali potrzeby dialogu z innymi grupami politycznymi. Już w 1976 roku bunt robotniczy w Radomiu oraz protesty we Wrocławiu były ostrzeżeniem dla ówczesnego rządu, ale okazał się zbyt pogardliwy, ignorując myśli protestujących. Podsumowując mogę stwierdzić, że uniknięcie stanu wojennego w Polsce w latach 80-tych było niemożliwe, gdyż sytuacja polityczna była zbyt skomplikowana, a rząd uważał siłę militarne jako ostateczną opcję w dążeniu do uzyskania władzy. Jednak, gdyby rząd zwrócił większą uwagę na przestrzeganie praw obywateli, otwarcie dialogu i dążenie do konsensusu, pewnie udałoby się uniknąć stanu wojennego. Stan wojenny mógłby okazać się tragedią dla Polaków, ale stał się jednym z najważniejszych momentów w ich historii, którą należy pamiętać i nauczyć się na przyszłość.